რუსული Wildberries-ის კრიზისი: უკრაინული დრონების შეტევამ 5 მლრდ დოლარამდე ზარალი მიაყენა და ელექტრონული კომერცია შეცვალა

2026 წლის ივლისი-აგვისტო რუსული ელექტრონული კომერციის გიგანტის, Wildberries-ისთვის, უმძიმეს პერიოდად იქცა. უკრაინული დრონების კოორდინირებულმა შეტევებმა, რომლებიც რუსეთის 16 რეგიონში Wildberries-ის ლოგისტიკურ ინფრასტრუქტურას დაატყდა თავს, კომპანიას სავარაუდოდ 4-დან 5 მილიარდ დოლარამდე ზარალი მიაყენა. ეს უპრეცედენტო მოვლენები რადიკალურად ცვლის რუსული ონლაინ ვაჭრობის ლანდშაფტს.

IT გადაწყვეტილებების დეველოპერი კომპანია MP Manager-ის ცნობით, დრონების თავდასხმები ტალღებად, 2-4 დღიანი ინტერვალებით ხორციელდებოდა. ყველაზე მასშტაბური შეტევა 16 აგვისტოს მოსკოვის რეგიონში მოხდა, რა დროსაც კოლედინოს მთავარი სადისტრიბუციო ჰაბი და დომოდედოვოს ჩრდილოეთით მდებარე კომპლექსი დაზიანდა. საერთო ჯამში, რუსეთის 16 რეგიონში, მოსკოვის რეგიონიდან ანექსირებულ ყირიმამდე, ვოლგისა და ურალის რეგიონებამდე, 23 სადისტრიბუციო-გამანაწილებელი ცენტრი გამოვიდა მწყობრიდან.

მიუხედავად იმისა, რომ ზუსტი ფინანსური შეფასება ჯერ კიდევ მიმდინარეობს, არსებული მონაცემები შთამბეჭდავია. დაზიანებული უძრავი ქონების ღირებულება 60 მილიარდ რუბლს (დაახლოებით 711.56 მილიონ დოლარს) შეადგენს. ექსპლუატაციიდან ამოღებული 444 000 კვადრატული მეტრის აღდგენისთვის საჭიროა 35.5 მილიარდი რუბლი (421 მილიონი დოლარი). გარდა ამისა, გასათვალისწინებელია გამყიდველებისთვის გაცემული კომპენსაციები, მაგალითად, 2024 წელს შუშარის საწყობში გაჩენილი ხანძრის შემდეგ, რამაც 35 მილიარდი რუბლი (415 მილიონი დოლარი) შეადგინა.

Wildberries-ის თავდაპირველი ლოგისტიკური ინფრასტრუქტურის 5.2 მილიონი კვადრატული მეტრიდან, დაბომბილი ობიექტების ფართობი 1.35-დან 1.62 მილიონ კვადრატულ მეტრამდე მერყეობს, რაც მთლიანი სიმძლავრის 26-31%-ს შეადგენს. დაზიანებული ფართობი კი 950 000-დან 1.25 მილიონ კვადრატულ მეტრამდეა (18-24%). ანალიტიკოსების შეფასებით, 7 აგვისტოს მდგომარეობით, კომპანიამ საწყობების თითქმის მესამედი დაკარგა.

სხვადასხვა შეფასებით, თავდასხმების შედეგად მიყენებული საერთო ეკონომიკური ზარალი 340-435 მილიარდ რუბლს, ანუ 4-5 მილიარდ დოლარზე მეტს აღწევს. ეს მაჩვენებელი მოიცავს დაზიანებული ინფრასტრუქტურის ღირებულებას, საცალო ვაჭრობის პროდუქციის დანაკარგს და მიწოდების ჯაჭვების აღსადგენად გაწეულ ოპერაციულ ხარჯებს. ასობით საცალო გამყიდველმა სამარაში მარაგის 100% დაკარგა, ხოლო მთლიანი პოტენციური დანაკარგი 2.5-დან 3.3 მილიარდ დოლარამდეა შეფასებული. დაზარალებული მეწარმეების რაოდენობა შესაძლოა ასობით ათასს შეადგენდეს.

ლოგისტიკური ქსელის მწყობრიდან გამოსვლამ ცენტრალურ და სამხრეთ რუსეთში მიწოდების საშუალო დრო 3-6 დღით გაზარდა. შორეული მანძილის ტრანსპორტირების ხარჯები გაიზარდა ციმბირსა და ურალის გავლით "წრიული" მარშრუტების საჭიროების გამო. ბიზნესის საოპერაციო მოგება კრიტიკულ მინიმუმამდე შეიძლება დაეცეს. ამასთან, საყოფაცხოვრებო ქიმიკატების, ტანსაცმლისა და მცირე ელექტრონიკის დეფიციტისა და ლოგისტიკური ხარჯების ზრდის გამო, პროდუქციის საბოლოო ფასები შესაძლოა 10-15%-ით გაიზარდოს, რაც საცალო მოვაჭრეებს ფასების გადახედვას აიძულებს.

მრავალი რეგიონული საცალო მოვაჭრისთვის ერთდროულად სამ ან ოთხ საწყობში მარაგის დაკარგვა ვირტუალური გაკოტრების ტოლფასია. ისინი ფულადი ნაკადის დეფიციტს, მიუწვდომელი საქონლისთვის სესხების დაფარვის აუცილებლობას და საძიებო რეიტინგების დაკარგვას აწყდებიან. ამ კრიზისის ფონზე, Wildberries ცდილობს ლიდერობის შენარჩუნებას საგანგებო ზომებით, მათ შორის დსთ-ს ქვეყნებში "გაქცევით". კომპანიამ სასწრაფოდ დაიწყო ყაზახეთში ნებისმიერი ხელმისაწვდომი, მინიმუმ 100 000 კვადრატული მეტრის საწყობების ძებნა და შეძენა, რადგან რუსეთის ფარგლებს გარეთ არსებული საწყობები მარაგის შენახვის უსაფრთხო ცენტრებად განიხილება.

რუსეთში მსხვილი ლოგისტიკური პარკების მფლობელები ამჟამად ერიდებიან Wildberries-თან ახალი იჯარის ხელშეკრულებების გაფორმებას, რადგან კომპანიის ბრენდის ქვეშ არსებული ნებისმიერი ობიექტი მაღალი რისკის ზონად აღიქმება. ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ დაზიანებული ინფრასტრუქტურის აღდგენას წლები დასჭირდება და არა თვეები. 100 000 კვადრატული მეტრის საწყობის აშენებას 12-18 თვე სჭირდება, მაგრამ მშენებლობის დაწყებამდე აუცილებელია საგამოძიებო სამუშაოები, ექსპერტთა შეფასებები (2-4 კვირა), ნანგრევების გაწმენდა და დემონტაჟი (2-4 თვე) და ახალი ობიექტის პროექტირება (2-4 თვე). საერთო ჯამში, დრონების შეტევიდან ახალი ობიექტის ექსპლუატაციაში გაშვებამდე დრო, დაზიანების მასშტაბის მიხედვით, 1.5-დან 3 წლამდე მერყეობს.

MP Manager-ის განცხადებით, ივლისის მოვლენებმა მთლიანად შეცვალა რუსული ელექტრონული კომერციის ლანდშაფტი, რითაც დასრულდა ასობით ათასი ნივთის ერთ გიგანტურ საწყობში უაზროდ შენახვის ერა.

აღსანიშნავია, რომ Wildberries-მა საქართველოში გაყიდვები 2024 წლის ოქტომბერში დაიწყო, ქართული პარტნიორი კომპანიის ფრენჩაიზით, რა დროსაც Wildberries-ის ქართულენოვანი ვებგვერდიც ამოქმედდა.