საია პენიტენციურ სამსახურს ცენზურაში ადანაშაულებს: ბუღაძის „დამკვირვებელი“ პატიმრებს აეკრძალათ

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია (საია) სპეციალური პენიტენციური სამსახურის გადაწყვეტილებას ეხმაურება, რომლის თანახმადაც, პატიმრებს მწერალ ლაშა ბუღაძის რომანის, „დამკვირვებლის“ მიღება აეკრძალათ. ორგანიზაცია ამ ფაქტს შემაშფოთებელ ცენზურად და თავისუფლებააღკვეთილი პირების უფლებების უხეშ დარღვევად აფასებს.

საიას განცხადებით, პენიტენციური უწყების მიერ მიღებული ეს პოზიცია პირდაპირ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სტანდარტებსა და ევროპული სასამართლოს დამკვიდრებულ პრაქტიკას, რაც პატიმრებისთვის ლიტერატურაზე ხელმისაწვდომობის შეზღუდვას არასათანადოდ მიიჩნევს.

ინციდენტი 2026 წლის აგვისტოს დასაწყისში მოხდა, როდესაც პენიტენციურმა სამსახურმა ერთ-ერთ პატიმარს ლაშა ბუღაძის ზემოხსენებული რომანი არ გადასცა. ადვოკატ გიორგი ჩხეიძის მიმართვის შემდეგ, 24 აგვისტოს, უწყებამ ოფიციალური განმარტება გაავრცელა. პენიტენციური სამსახურის მტკიცებით, წიგნის სათაური „შინაარსთან დაკავშირებით ბუნდოვანებას ქმნის, არ იძლევა ერთმნიშვნელოვანი ინტერპრეტაციის საშუალებას და გაურკვეველი შინაარსის ლიტერატურად“ ითვლება. მათი აზრით, ასეთმა ლიტერატურამ შესაძლოა საფრთხე შეუქმნას დაწესებულების უსაფრთხოებასა და ნორმალურ ფუნქციონირებას.

ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ სტრასბურგის სასამართლოს სტანდარტების მიხედვით, სახელმწიფომ მკაფიოდ უნდა დაასაბუთოს, თუ რა კონკრეტული საფრთხე მომდინარეობს წიგნის ტექსტიდან, მაგალითად, ძალადობისკენ მოწოდება ან წესრიგის დარღვევა. წიგნის სათაურის „ბუნდოვანებაზე“ აბსტრაქტული მითითება კი, საიას შეფასებით, უფლების შეზღუდვის გამართლებას ვერ წარმოადგენს.

საია ასევე განმარტავს, რომ ლაშა ბუღაძის რომანი „დამკვირვებელი“ არის დისტოპიური ნაწარმოები, რომელიც საქართველოში დესპოტის თითქმის ნახევარსაუკუნოვან მმართველობას აღწერს. არსებული კონტექსტის გათვალისწინებით, განსაკუთრებით შემაშფოთებელია პენიტენციური სამსახურის პოზიცია, რაც რეალურად, წიგნის ანტიავტორიტარული შინაარსის გამო, მის პოლიტიკურ ცენზურაზე მიანიშნებს და გამოხატვის თავისუფლების ფუნდამენტურ პრინციპებს ეწინააღმდეგება.